Економски мерки за

справување со последиците од КОВИД-19

Во ситуација на здравствена и финансиската криза Владата на Република Северна Македонија препозна нова можност за креирање нова и посилна македонска економија, можност за структурни промени и раст. Во време кое налагаше итна реакција, Владата на Република Северна Македонија презема првично соодветни мерки за справување со негативните ефекти од светската криза.

ПРВИТЕ ДВА ПАКЕТА ЕКОНОМСКИ МЕРКИ го амортизираа првиот удар од економската криза предизвикана од коронавирусот. Главните карактеристики на овие пакет мерки беа нивната навременост, нивната сеопфатност и нивното прецизно димензионирање.

Република Северна Македонија е социјална држава и солидарно општество, во кои секој граѓанин треба, и добива поддршка. Во таа смисла, третиот пакет економски мерки ќе овозможи заживување на македонската економија преку директна поддршка на граѓаните и на  стопанството. Овој пакет мерки за нова, развојна македонска економија ќе ја зголеми потрошувачката и ќе ја стимулира заштита, промоцијата и растот на домашната економска понуда.

ТРЕТИОТ ПАКЕТ МЕРКИ Е НАМЕНЕТ:

  • За граѓаните: невработените лица, социјално ранливите категории, младите (средношколци, студенти и млади до 29 години), домаќинствата со ниски примања, медицинските лица;
  • За стопанството – економијата: погодените сектори од кризата, домашните компании (производствени, прехранбени и други капацитети), извозните компании, услужната дејност, земјоделството и туризмот.

ГЛАВНИ ПРИДОБИВКИ ОД ТРЕТИОТ ПАКЕТ МЕРКИ ПОДРАЗБИРААТ:

  • Поттикнување на приватната потрошувачка на граѓаните, со што се создаваат услови за подобар живот;
  • Заштита на постојните и креирање нови работни места, особено во секторите во кои ќе се имплементира дигитализацијата.
  • Зголемена конкурентност на нашите компании на домашно, регионално и глобално ниво;
  • Интервентно активирање на домашниот туризам;
  • Промоција на нови земјоделски култури и поддршка на земјоделците за уште поголем обем и квалитет на домашно производство
  • Развој на економските дејности со воведување ИТ и онлајн активности и алатки;
  • Стимулирање и зголемување на безготовинските и онлајн плаќања, како инструмент за сузбивање на сива економија.

    ЧЕТВРТ ПАКЕТ ЕКОНОМСКИ МЕРКИ ЗА СПРАВУВАЊЕ СО ПОСЛЕДИЦИТЕ ОД КОВИД-19

Вкупната вредност на првиот и вториот пакет економски мерки изнесува 200-250 милиони евра или 2% од БДП.

Вкупната вредност на третиот пакет економски мерки изнесува 355 милиона евра и сe опфатени 730.000 корисници.

Влогот во новата развојна македонска економија, трите пакети мерки, изнесуваат 550 милиони евра или 5-5.5% од БДП.

1

ПАРИЧНА ПОДДРШКА ЗА ГРАЃАНИТЕ –
за поголема потрошувачка и за развој на домашните економски дејности

„Купувам домашно“ платежна картичка за граѓаните - 9.000 денари парична поддршка за граѓаните за купување на македонски производи и услуги

Оваа мерка е достапна за сите невработени лица, активни баратели на работа кои немаат над 15.000 месечни приходи според Управата за јавни приходи, како и примателите на гарантирана минимална помош.

Со оваа мерка се зголемува куповната моќ на граѓаните и со тоа се олеснува животот во услови на криза.

Дополнително, се зајакнува домашната потрошувачка со фокус на домашни производи и услуги, се зголемуваат безготовинските плаќања и со тоа се намалува сивата економија.

Со оваа мерка се опфатени околу 100 илјади граѓани – вредноста на оваа мерка е 16 милиони евра.

Ваучер за домашен туризам „Дома си е дома“ од 6.000 денари и домашна платежна картичка „Купувам домашно“ од 3.000 денари за купување на македонски производи и услуги

Со оваа мерка се опфатени сите вработени граѓани кои во периодот од јануари до април 2020 година не оствариле вкупни нето приходи од плата и надоместоци од плата не поголеми од 60.000 денари според податоците од Управата за јавни приходи.

Граѓаните ќе можат да се одморат и да летуваат дома, а со тоа ќе го зајакнеме домашниот туризам.

Ваучерот може да се користи во домашните хотели и други сместувачки капацитети, додека со домашната платежна картичка поттикнуваме купување на домашни производи и услуги.

Со оваа мерка се опфатени околу 115 илјади граѓани – вредноста е 16 милиони евра.

Парична поддршка за млади од 6.000 денари и платежна домашна картичка „Купувам домашно“ од 3.000 денари за купување на македонски производи и услуги

Мерката опфаќа ваучери од најмногу 6.000 денари за покривање на партиципација во Универзитет како и сместување во студентски, ученички домови и регистрирани сместувачки капацитети за студенти и средношколци, од семејства со ниски примања. Мерката вклучува и платежна картичка „Купувам домашно“ за млади, во вредност од 3.000 денари за купување домашни производи и услуги. 

Силна поддршка за младите, за да продолжи образовниот процес непречено и за да се обезбеди куповната моќ, како придонес кон студентскиот и средношколскиот стандард.

Со оваа мерка се опфатени околу 100.000 млади – вредноста е 9 милиони евра.

Ваучери до 30.000 денари за кофинансирање на обуки, тренинзи и курсеви за ИТ и дигитални вештини за млади од 16 до 29 години

Преку покривање на трошоците за тренинзи и обуки, ги подржуваме младите да стекнат знаења и ИТ вештини, со максимален износ до 30.000 денари кои ќе им овозможат брзо вработување во новата развојна економија. 

Оваа мерка ќе опфати од 7.000 – 10.000 млади од 16 до 29 години, во вредност од 3 милиони евра.

Викенд без ДДВ за сите граѓани

Преку поевтини цени за граѓаните, потикнуваме потрошувачка и раст на приходи во одредени продажни сектори, како што се продавниците за гардероба, бела техника, мебел, санитарија, школски прибор и книги.

Очекуваме дополнителен приход од 20 милиони евра кои ќе се слеат во македонското стопанство.

Благодарност за најизложените здравствени работници

Награда од 40% на основната плата за докторите и медицинскиот персонал на инфективните клиники и одделенија, клиниката за инфективни болести, институтот за јавно здравје и центрите за јавно здравје, како сите членови на тимовите од итна медицинска помош.

2

ДИРЕКТНА ПОДДРШКА НА МАКЕДОНСКОТО СТОПАНСТВО –
за иновативност и развој, за зачувување на постојните и за нови работни места

Бескаматни кредити за фирми преку Развојната Банка на Северна Македонија, во вредност од 31 милион евра - поддршка за жените, младите и дигитализацијата во бизнисот

Оваа бескаматна кредитна линија во вредност од 31 милиони евра ќе биде достапна за сите микро и мали компании, а истата ќе понуди и 30% грант (неповратни средства) за оние компании кои се водени или основани од жени или вработуваат млади лица, се извозно ориентирани или воведуваат иновација и дигитализација во нивното работење.

Државна гаранција за комерцијални кредити и за обезбедување на царинскиот долг

Државата става на располагање финансиски средства за поддршка  на Старт ап и мали и микро компании преку комерцијални банки со 10 милиони евра иницијален капитал за полесен пристап до финансиски средства за поддршка на приватниот сектор, преку преземање на дел од кредитниот ризик.

Со 3 милиони државна гаранција за обезбедување на царинскиот долг го поддржуваме извозот и го олеснуваме пристапот на суровини за преработка на македонските компании во износ од околу 25 милиони евра, преку Развојната банка на РСМ. 

Нови 25 милиони евра за приватниот сектор - за нови пазари, конкурентност и модернизација

Согласно законот за финансиска поддршка со 25 милиони евра преку програмата за зајакнување на конкурентноста на индустријата им помагаме на компаниите за освојување на нови пазари, зголемување на нивната конкурентност како и модернизација на процесите. 

Дигитална платформа за нови пазари за текстилните и чевларските компании

Со финансиска поддршка од 1 милион евра ќе им помогнеме на овие индустрии да креираат платформа на која ќе може да ги пласираат своите производи на нови пазари. 

Поддршка за развој на домашни старт-ап продукти и услуги преку ФИТР

Нови 1,6 милиони евра за развој на иновативни продукти и услуги преку ФИТР, како и трансформирање на македонско туристичко село во скопско Нерези во македонско СТАРТ АП село. Директно го стимулираме отворањето нови сопствени бизниси.

Инструмент за технолошки развој за брзо прилагодување

Преку овој инструмент ќе се обезбеди развојна поддршка на домашните комапнии со track record потенцијал за успешно работење преку финансиска поддршка за брзо прилагодување. 

Вкупниот фонд изнесува 3.3 милиони евра, наменети за микро, мали и средни компании. 

Кофинансирање на настани и конференции со 50% финансиска поддршка од државата, најмногу до 30.000 денари

Мерка за поддршка на домашниот туризам, како еден од најпогодените  дејности од коронакризата. Ова е програма со која ќе се субвенционираат настани организирани во категоризирани угостителски објекти во државата.

Мерката предвидува покривање на 50% од трошоците, но не повеќе од 30.000 денари по апликант за организирање на обуки, семинари, конференции во домашни туристички капацитети од страна на сите, здруженија, компании како и институции.

Категоризирани угостителски објекти се сите сместувачки објекти кои имаат Решение за категоризација. 

Програмата е со вредност од 245 илјади евра.

Финансиска поддршка од 14.500 денари месечно за исплата на плати за април и мај, за компании и самостојни вршители на дејност погодени од кризата и/или 50% од трошоците за придонеси за секој вработен

Финансиска поддршка за работодавачите 14.500 ден месечно по вработен за април и мај 2020 година, заради помош за исплата на плати и заштита на работните места.

–   Овозможува ликвидност
–  Да се вратат на работа вработените кои претходно ги изгубиле своите работни места поради кризата (или да се заменат со други вработени)
–  Компаниите нема да ги вратат средствата доколку ги реинвестираат во човечки капитал
– Најпогодените дејности (угостителство, туризам и транспорт) може да ја комбинираат оваа мерка со 50% придонеси и да добијат помош од 19.000 ден по вработен

Оваа мерка ги опфаќа и занаетчиите и вршителите на самостојни дејности кои исто така ги чувствуваат последиците од кризата предизвикана од коронавирусот.

Бескаматни кредитни линии КОВИД 1 и КОВИД 2 од Развојна банка на РСМ

Кредитната линија КОВИД 1 во вредност од 4,7 милиони евра е наменета за дејностите најмногу погодени од кризата, дејности кои беа оневозможени да работат поради заштитните мерки, тоа се : туризмот, угостителството и транспортот.

Кредитна линија КОВИД 2 за фирмите од сите дејности од 8 милиони евра. Минималниот износ на кредит е 3.000 евра, додека максималниот износ е 90.000 евра. Каматата е нула. Трошоците за аплицирање кон Развојната банка не се плаќаат. Рокот на отплата е до 3 години со вклучен грејс период до 12 месеци, додека обезбедувањето е со меница.

Педесет милиони евра евтини кредити од Развојната банка на РСМ пласирани преку комерцијалните банки за заштита на ликвидноста на компаниите

Кредитна линија која обезбедува свеж капитал за поддршка на нови проекти, нови вработувања, зголемена ликвидност на стопанството и зголемен извоз.

Развојната банка на РСМ ја пласира оваа кредитна линија во износ од околу 50 милиони евра, со ниска каматна стапка од околу 1.5%, согласно доставени барања од страна на деловните банки и преку деловните банки до крајните корисници, малите и средните претпријатија.

3

ПОДДРШКА ЗА ЗЕМЈОДЕЛЦИТЕ –
нови приходи од плодната македонска земја

Поддршка на аграрниот сектор од 5 милиони евра преку Развојната банка на Република Северна Македонија

Со 5 милиони евра поволни кредити преку Развојната Банка на РСМ ги поддржуваме микро, малите и средни претпријатија кои вршат примарно производство, преработувачите и извозот на примарни и преработени земјоделски производи.  

Платежна картичка за субвенционирање на 50% од зелената нафта за земјоделците

По ланското субвенционирање од 30%, со оваа мерка го зголемуваме субвенционирањето на потрошувачката на зелена нафта на 50%.

Оваа мерка ќе опфати 50.000 земјоделци, а вредноста е 4.6 милиони евра.

Стимулирање на преработувачите на грозје за производство на нови продукти

Преку оваа мерка ги стимулираме преработувачите на грозје и винариите да произведуваат алкохолен дестилат кој ќе се користи од страна на домашните хемиски компании за производство на средства за дезинфекција. Во следните три години, нашата финансиска поддршка ќе изнесува 3,5 милиони евра. 

Овозможуваме јавни приватни партнерства во лозарството и тутунскиот сектор

Преку модернизирање и ставање во функција на капацитети во производство на преработки од тутун и грозје со цел понатамошно уште посилно развивање на лозарството и тутунскиот сектор, како земјоделски гранки кои се повеќе и повеќе извозуваат.

Оваа стратешка определба ќе донесе голем бенефит, првенствено за македонските лозари и тутунари, но и за самата држава и бруто домашниот производ. На краток рок, очекувањата за инвестициите треба да достигнат 10 милиони евра. 

Окрупнување на земјоделско земјиште за поголема конкурентност на македонското земјоделство

Оваа мерка овозможува ставање во функција на целокупното земјоделско земјиште како и охрабрување на домашното земјоделско производство, но и нови инвестиции во овој сектор. Од оваа мерка очекуваме приходи од 250 милиони евра во следните три години и зголемена конкурентност на македонското земјоделство.   Со овој модел, земјоделците и стопанствениците ќе имаат поголема сигурност и предвидливост во производството, како и можност да бидат кредитоспособни за да влезат во нови инвестиции и да можат да конкурираат за мерките од Националните и европските програми. 

Долгорочен закуп на пасишта

Преку оваа мерка овозможуваме издавање на пасиштата на долгорочен закуп со што сточарите ќе имаат на располагање околу 500.000 хектари пасишта за напасување на добитокот. 

Програма за финансирање на микро земјоделски компании

Со 3 милиони евра ќе овозможиме финансирање на Старт ап семејни винарии и фарми на кои ќе им бидат достапни грантови до 10.000 евра за опрема за преработка но и за маркетинг на растителни, млечни и месни производи. 

Модернизација на земјоделство

Со оваа мерка преку кредит на Светска банка од 50 милиони евра ќе овозможиме модернизација на македонското земјоделството со цел зголемување на конкурентноста и профитабилноста. Дел од оваа сума ќе се искористи за изградба на откупно дистрибутивни центри во Скопје, Струмица и Ресен. 

4

Директна помош за лицата без работа, за спортистите, за уметниците

Паричен надоместок за сите лица кои останале без работа од 11 март до 30 април 2020

Државата води грижа за сите и никој нема да биде запоставен. Нема да дозволиме некој да остане без приход, помагаме за сите подеднакво, во духот на солидарноста. Во ова сме сите заедно, така и ќе победиме. Да покажеме солидарност на дело.

Со оваа мерка сите лица кои останале без работа од 11 март до 30 април 2020 ќе добијат паричен надоместок за два месеци, вклучувајќи ги и оние кои го прекинале својот работен однос преку писмена изјава, спогодбено но и добиле отказ од работодавачот.

Директна помош од 14.500 денари за месеците април и мај, средства наменети за спортисти и спортски работници

14.500 денари помош од АМС за месеците април и мај ќе добијат сите клубови кои имаат регистрирано минимум 15 млади спортисти до 18 години во индивидуалните спортови, односно имаат регистрирано минимум 50 млади спортисти до 18 години во екипните спортови. Аплицирањето е завршено на 15ти април.

Помош за уметниците

За 141 самостоен уметник ќе биде обезбедена минимална плата за месеците април и мај, како и придонеси преку Министерството за култура.

Грижа за луѓето од неформалната економија

Релаксирање на критериумите и начинот за користење на правото за минимална помош и брз влез во системот на социјална заштита.

Оваа мерка се остварува како домаќинство а не како поединец.

Гарантираната минимална помош од април до декември ќе се утврдува врз основа на вкупната просечна висина на сите приходи на сите членови на домаќинството по сите основи сметано само од последниот месец (наместо за три месеци, како што беше претходно).

Корисниците на социјална заштита ќе добиваат дополнителна исплата на енергетски додаток во износ од 1.000 денари плус, од април до септември 2020. Тоа се околу 30.000 корисници кои ќе добијат дополнителен енергетски додаток.

Исплатата на образовниот додаток продолжува, во износ од 700 денари по дете во основно образование и 1.000 денари по дете во средно образование.

Паричен надоместок за луѓето кои останале без работа поради коронавирусот

Висината на месечниот паричен надоместок за време на невработеност се утврдува врз основа на пресметаните и исплатени плати кај работодавачот и изнесува 50% од просечната месечна нето плата на работникот за последните 24 месеци за лице кое има право на паричен надоместок до 12 месеци.

Паричниот надоместок не може да изнесува повеќе од 80% од просечната месечна нето плата по работник во РСМ објавена за последниот месец. 

5

Даночни олеснувања и одложување на долгови

Ослободување од плаќање на износот на аконтациите на данокот на личен доход и на износот на аконтациите на данокот на добивка за март, април и мај 2020 година

Ослободувањето од аконтациите од данок на добивка за фирмите од индустриите погодени од корона кризата за април, мај и јуни ќе ја помогнат ликвидноста на компаниите.

Во вакво време чесно е државата да се откаже од претплаќање на дел од данокот од погодените компании.

Мерката важи за април, мај и јуни 2020 година.

Замрзнување, пролонгирање или репрограмирање на кредитите на граѓаните и фирмите погодени од коронакризата

Граѓаните или физичките лица можеа да го одложат плаќањето на ратите од кредитите на 3 до 6 месеци.  Исто така се зголеми и рокот за еден кредит да стане нефункционален од 90 дена на 150 дена.

За компаниите олеснувањата можат да бидат:

  • Замрзнување или грејс период за отплата на кредитите
  • Пролонгирање на исплатата на подолг период (место 180 на 250 месеци)
  • Пониска каматна стапка
  • Одобрување на нов поповолен кредит за рефинансирање на постоечкиот

Сите мерки кои се однесуваат на кредити имаат важност до 30 септември 2020

Одложено плаќање на закуп за корисниците на социјални станови

Плаќањето на закуп на социјалните станови ќе се одложи за сите корисници, а исто така ќе се одложи плаќањето закуп и за граѓаните и фирмите кои имаат закуп на деловен простор од Претпријатието за станбен и деловен простор.

Се запира законот за извршување до крајот на јуни

Се суспендира односно запира законот за извршување до крајот на јуни. Извршителите ќе бидат должни да запрат со преземање на било какви извршни дејствија. Ова нема да важи само во случаи кога веќе парите се легнати на сметка на извршителите и тие ќе можат да ги префрлат парите на доверителите и во случаи кога се работи за алиментација за дете кон самохрани родители.

02 324 8040

Национален call центар за информации за економски и други мерки